Perinatologiya nima?

Perinatologiya nima?

Homiladorlik taxminan 280 kunga to’g’ri keladi, har bir homilador ona turli jarayonlardan o’tadi. Har bir homiladorlik jarayoni muammosiz o’tmaydi va kelajakdagi onalar ushbu davrdan qisqaroq yoki uzoqroq homiladorlikni boshdan kechirishi mumkin. Homiladorlikning eng muhim omillari onaning yoshi, qon bosimi va diabet tarixi, oldingi homiladorlik va qo’shimcha kasallik mavjudligi bo’lishi mumkin. Ushbu ro’yxat har bir homiladorlikning davomiyligi va onaning holatiga qarab uzaytirilishi mumkin. Ba’zi homiladorliklarda kutilganidan tashqari asoratlar ona va chaqaloqning hayoti uchun muammolarga olib kelishi mumkin. Bu holat istalmagan bo’lsa-da, uni davolash mutaxassis shifokorlar va jamoa tomonidan kuzatilishi kerak. Xavfli homiladorlikni kuzatishda maxsus yo’nalish yanada professional yondashuvning kaliti bo’lib xizmat qiladi.

Perinatologiya nima?

Homiladorlik davrida har bir homilador ona uchun ma’lum skrining tekshiruvlari o’tkaziladi va bu skrining testlari o’tkazilishi kerak bo’lgan ma’lum vaqt oralig’i mavjud. Skrining testlari ona va chaqaloqning sog’lig’i uchun muhim test bo’lib, homiladorlikni kuzatishda muhim ahamiyatga ega. Chunki taxminan 280 kun davom etadigan bu davrda ona organizmida fiziologik yoki nomaqbul patologik o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin. Chaqaloq xuddi homilador ona kabi, tasvirlash usullari va turli testlar bilan tekshirilishi kerak. Ba’zi homiladorliklarda ushbu skrining testlarida xavfli deb hisoblangan holatlar bo’lishi mumkin. Ushbu homiladorlik ginekologiya va akusherlik ixtisosligining perinatologiya bo’limi tomonidan kuzatiladi. Garchi ko’p joylarda perinatologiya xavfli homiladorlik deb ta’riflangan bo’lsa-da, perinatologiya aslida kichik mutaxassislikdir. Homiladorlik xavfli deb hisoblangan va ona yoki chaqaloq uchun xavf tug’dirishi mumkin bo’lgan taqdirda, perinatolog bo’limiga ega bo’lgan shifokorlar bemorni kuzatib boradilar.

Yuqori homiladorlik xavfi nimani anglatadi?

Homiladorlik paytida qandli diabetdan ehtiyot bo'ling

Homiladorlik skrininglarida yuqori xavf ostida bo’lgan homilador onalar endi perinatologlar tomonidan davolanadi, ular xavfli homiladorlik shifokorlaridir. Ushbu shifokorlar ginekologiya va akusherlik bo’yicha ixtisoslashgan va perinatologiya, ya’ni xavfli homiladorlik bo’yicha kichik mutaxassislik sifatida ishlaydigan shifokorlardir. Shu sababli, ular xavfli homiladorlik uchun samarali davolashni ta’minlaydigan va ona va chaqaloq uchun eng to’g’ri yondashuvni ta’minlaydigan jamoa deb aytish mumkin. Yuqori xavfli homiladorlik haqida gap ketganda, odamlar qaysi homiladorlik bu doiraga kiritilganligi haqida hayron bo’lishadi. Har bir homiladorlik xavfli vaziyatni keltirib chiqarmaydi, lekin har bir homilador ayol o’z vaqtida skrining tekshiruvlarini o’tkazishi kerak. O’z vaqtida skrining tekshiruvlarini o’tkazish va kerak bo’lganda o’z vaqtida qo’shimcha davolanish vaziyatning yomonlashishini oldini oladi. Ba’zi hollarda xavfli homiladorlik skrining tekshiruvlarida erta aniqlanadi va ona va chaqaloqning holati nazoratga olinadi. Xavfli homiladorlik jadvali bo’yicha tekshirilgan homiladorlikda, odatda, quyidagilar yuzaga kelishi mumkin:

  • Katta onalik yoshi,
  • Onaning o’tmishdagi yoki davom etayotgan turmush tarzi,
  • gipertenziya tarixi,
  • Diyabet öyküsü,
  • Çoğul gebelik,
  • Geçirilmiş operasyon,
  • Aşırı zayıf ya da kilolu anne,
  • Rh uyuşmazlığı,
  • İri (makrozomik) bebek,
  • Annede romatolojik hastalıklar,
  • Kardiyak problemler,
  • Yetersiz amniyon sıvısı,
  • Plasenta previa,
  • Dekolman plasenta,
  • Annede enfektif hastalık bulunması,
  • Bebekte intrauterin gelişme yetersizliği,
  • Bebekte prezentasyon (duruş) bozukluğu,
  • Erken doğum tehdidi ya da erken membran rüptürü,
  • Kromozomal bozukluklar.

Riskli gebelik için oluşan faktörler bunlarla sınırlı olmayabilir. Bir gebeliğin risk kategorisinde değerlendirilmesi için perinatoloji doktorları tarafından tarama testleri, görüntüleme yöntemleri, anneden alınan detaylı öykü, NST (non-stress test) takibi, hemogram değerleri, annenin vital bulguları, amniyon sıvısı yeterliliği, annenin vajinal açıklığı gibi bulgular belirleyicidir. Riskli gebelikler annede var olan sorunlar, gebelikte oluşan riskler, önceki gebeliklerdeki riskler ve doğumda oluşan riskler olarak sınıflandırılabilir.Perinatoloji Bölümü Neye Bakar?

Anne adaylarının hem kendi sağlığı hem de bebeğinin sağlığı için gerekli tarama testlerini vaktinde yaptırması ve gebelik sürecinde sadece bebeğinin sağlığı için de yaşam tarzını değiştirmesi gerekebilir. Anne adayı dengeli beslenme, düzenli hekim takibi, bağımlılık yapıcı ve uyuşturucu maddelerden uzak durma, hekim kontrolünde gerekirse ilaç kullanma, önerilen şekilde egzersiz ve rutinlere rağmen kendisinde anormal bir durum gördüğünde acil olarak bir sağlık kuruluşlarına başvurması gerekir. Yüksek riskli gebelik sınıflaması için şunlar alarm bulgusu olabilir:

  • Annede beklenmeyen ve aşırı kanama,
  • Erken vakitte suyun gelmesi,
  • Aşırı ağrılı kramplar ve bunların günlük rutini engellemesi,
  • Sık sık baş dönmesi ve denge kaybı,
  • Gebelikte ölçülen tansiyon değerlerinden yüksek tansiyon,
  • Anormal seyreden kan şekeri,
  • Ateş ve titreme,
  • Gebeliğin başından sonra devam eden sık kusma,
  • Bebek hareketlerinin hissedilmemesi,
  • Senkop (bayılma),
  • Yüzde, ellerde ve vücudun çeşitli yerlerinde ani şişme, kızarıklık,
  • Kendine ya da bebeğe zarar verme fikri.

Yukarıdaki tablolar anne adayının acil olarak sağlık merkezine başvurması için yeterli bulgulardandır. Sağlıklı bir gebelikte yukarıdakiler nadir olan durumlar haricinde görülmez. Gebelikte en sık görülen ve takip edilmemesi halinde ciddi tablo oluşturan bir tablo ise preeklampsidir. Preeklampsi sendromunda ilk belirti annede ani ve normalden yüksek görülen tansiyon yükselmesidir. Gebelikte tansiyon, gebelik öncesi annenin değerlerine göre değil, gebelikte normal seyreden değerlere göre karşılaştırılmalıdır. Gebelikte ölçülen rutin tansiyondan yüksek değerler risk yaratabilir. Eğer uzman bir perinatolog tarafından takip edilmezse ilerleyebilir ve HELLP sendromu denen tablo oluşur ve hem anneyi hem bebeği ciddi riske sokar. Preeklampsi gibi sık görülen tabloda ilk bulgular tansiyon yükselmesi, idrarda protein görülmesi ve karaciğer değerlerinin aşırı artışıdır. Tablo ilerlerse annede sık sık bayılma olabilir. Bu durumda vakit kaybetmeden en yakın sağlık merkezinden yardım talep edilmelidir.

Önceki Gebelikten Gelen Risklerin Bir Kısmı

Hamileliklerde riskler anne faktörlü, önceki gebeliklerdeki öykü faktörlü, doğum anı faktörlü ya da güncel gebelik faktörlü olabilir. Önceki gebelikten gelen riskler perinatoloji muayenesi sırasında anneden alınan öykü ile belirlenebilir. Önceki gebelikte bazı durumlar güncel gebelik için de risk olabilir. Bunlar:

  • Çoğul gebelik,
  • Ektopik gebelik,
  • Abortus (düşük),
  • Plasenta dekolman,
  • Plasenta previa,
  • Bebekte kordon dolanması,
  • Preeklampsi ya da eklampsi,
  • Gestasyonel diyabet,
  • Intrauterin ex (anne karnında bebeğin vefatı),
  • Premature ya da makrozomik (iri) bebek,
  • Rh uyumsuzluğu,
  • Uterus rüptürü (uterus yırtılması),
  • Uterus atonisi (anormal uterus kanaması).

Önceki gebeliklerin şimdiki gebelik için de risk oluşturmaması için anne adayının hekime öyküsünü tam olarak anlatması gerekir. Bunlara tüm düşük ve ölü doğum hikayeleri, varsa geçirilmiş operasyon ve hastalıkları, önceki gebelikte meydana gelen komplikasyonlar dahildir.

Şimdiki Gebelikten Gelen Risklerin Bir Kısmı

Güncel gebelikte beklenmeyen tablolar da gebeliği riskli kategoriye sokabilir. Daha önceki gebelikte herhangi bi sorun yaşanmaması ya da annenin ilk gebeliği olması durumunda da yüksek riskli gebelik görülebilir. Gebeliği riske sokan sebepler önceki gebelikte görülen risklerle ortak olabilir. Güncel gebeliğin riskli değerlendirilmesi için aşağıdaki sebepler yeterlidir:

  • Preeklampsi ya da eklampsi,
  • Gestasyonel diyabet,
  • Çoğul gebelik,
  • Makrozomik (iri) ya da premature bebek,
  • Hipertansiyonlu anne,
  • Prezentasyon bozukluğu (bebeğin baş gelmemesi),
  • Intrauterin gelişim yetersizliği,
  • Amniyon sıvısının yetersiz olması (oligohidroamniozis)
  • Annenin yüksek kiloda olması,
  • Servikal yetersizlik,
  • Miyom ya da miyomları olan rahim.

Anne adayının ilk gebeliği olması, daha önce gebeliği olması ya da düşük ve ölü doğum hikayelerinin olmaması da şimdiki gebeliği riskli yapabilir. Şimdiki gebelikte risk görülmesinin ve olası tehlikelerin önüne geçilmesi için annenin ikili tarama testi başta olmak üzere tüm tarama ve takiplerinin vaktinde yapılması gerekir.

Doğuma Ait Riskler

Gebelik süreci doğum anında tamamlanmaz. Doğum bitip anne operasyondan sağlıklı olarak çıkınca doğum tamamlanır ve doğum sonrası takip başlar. Bu nedenle bebek anne vücudundan çıkarılsa da bazı riskler devam edebilir. Doğum anında karşılaşılan riskli gebelik durumlarına örnek şunlardır:

  • Plasenta previa,
  • Dekolman plasenta,
  • Annenin erkenden suyu gelmesi,
  • Uterus atonisi,
  • Çoğul gebelik,
  • Kord dolanması,
  • Omuz distosisi (takılması).

Sağlıklı geçen bir gebelik sonunda doğum sırasında beklenmeyen komplikasyonlar meydana gelebilir. Bazı nadir vakalarda tarama ve takipler yapılsa da beklenmedik durumlar doğumu tehlikeye sokabilir. Bu noktada uzman bir perinatoloji ekibi büyük önem kazanır. Tecrübeli hekimlerin komplike durumlara karşı deneyimi anne ve bebek sağlığı için değerlendirilmesi gereken bir noktadır.

Perinatolojide Tanı Yöntemleri ve Florence’ın Yaklaşımı

Tüm gebeliklerde tarama testleri çok önemli olup gebeliğin sağlıklı ilerlemesi için gereklidir. Tarama testleri vaktinde yapılmadığında ve özellikle gebeliğin ilk 2 trimester döneminde testlerin kaçırılması halinde her gebelik riskli kabul edilir. Çünkü geçen süreçte bebeğin durumu takip edilememiştir ve hekim değerlendirme yapmak için yeterli veriye sahip değildir. Bunun yanı sıra tarama testlerinde tespit edilen ya da annede önceden var olan, önceki gebeliklerde yaşanmış riskler, doğumda ya da doğumdan hemen önce meydana gelen sorunlar da gebeliği riskli yapar. Bunların tamamı halinde anne ve bebeğin perinatoloji bölümü altında takip edilmesi gerekir. Normalde tarama testleri her gebelik için yapılır ama annede var olan anormal bir tablo ya da önceki gebelikte riskli bir öykü şimdiki gebeliği de riskli gebelik kategorisine dahil edebilir. Bu anneler ve bebekleri gebeliğin başından itibaren yapılan taramalarda perinatoloji bölümü olan hastaneler ve hekimlerince takip edilmelidir. Bunlardan yola çıkarak perinatoloji bölümünün nelere baktığı ve hangi kontrolleri yaptığı sorusuna aşağıdakiler yanıt olarak verilir:

  • İkili tarama testi,
  • Üçlü tarama testi,
  • Dörtlü tarama testi,
  • Doppler USG ile takip,
  • Transvajinal USG ile takip,
  • Fetal anomalilerin saptanması,
  • Amniyosentez,
  • CVS (koryon villus örneklemesi)
  • Kan testleri,
  • Doğum öncesi DNA taraması.

Yüksek riskli gebeliklerde yukarıdaki testler kurtarıcıdır ve kesin teşhis için yardımcıdır. Her gebelik yüksek riske sahip değildir ama gebelikte komplikasyonlar olabileceği unutulmamalıdır.

Florence Perinatoloji Ekibi Uzmanlıkları ve Özel İlgi Alanları

Perinatologiyaning kichik bo’limini ginekologiya va akusherlik sohasidan ajratib turadigan tafsilot ta’limdagi farqdir. Har bir perinatolog tibbiyot maktabidan keyin tibbiy mutaxassislik imtihonini muvaffaqiyatli topshiradi va 4 yil davomida ginekologiya va akusherlik bo’yicha ixtisoslashgan. Bundan tashqari, kamida 3 yillik mutaxassislik bo’yicha o’qishni tugatgandan so’ng, u perinatolog unvonini oladi. Shuning uchun, yuqori xavfli homiladorlikni kuzatadigan shifokorlar ginekologiya va akusherlik bilan bir qatorda kichik mutaxassisliklar bo’yicha ixtisoslashgan shifokorlardir. Florensiyadagi ekspert operatorlar perinatologiya sohasida katta tajribaga ega va malakali shifokorlardir. Homiladorlikni o’z vaqtida va etarli sharoitlarda kuzatish mumkin bo’lgan xavflarning oldini oladi. Ona va chaqaloq salomatligi uchun skrining va kuzatuv to’xtatilmasligi kerak. Kasalxonaning perinatologiya bo’limida mutaxassis perinatologiya xodimlari va tajribali shifokorlar bilan darhol uchrashuvga yozilishingiz mumkin.

Similar Posts

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan